در ضمن صفحات 64 ، 84 ، 94 و 102 همين مجلد سوم ، پنج آية از سورهء انفال وآل عمران ونحل « 1 » ، به مناسبت حكايات مربوط به جنگ أحد ، با ذكر شأن نزول ، از قول ابن إسحاق نقل وبيان شده است . بنابر آنچه ابن هشام از قول ابن إسحاق در مقدمهء اين مطالب آورده ، آيات مزبور دربارهء وقايعى است كه در غزو أحد اتفاق افتاده است . ابن إسحاق آية به آية توضيح داده است كه هر يك از آن آيات به كدام واقعه مربوط مىشود وتوضيحات أو مستند به مداركى است كه أو شخصا دربارهء مغازى جمع‌آورى كرده بوده است ؛ وچون منبع خاصي در اين باره ذكر نشده ، بايد چنين استنباط كرد كه توضيحات مزبور با نظر ساير أرباب خبر از اسلاف ومعاصرانش موافق بوده است . ابن إسحاق ، پس از آيهء 171 از سورهء آل عمران « 2 » وتوضيح وبيان آن ، پنج خبر كه داراى سلسلهء سند است « 3 » ، دربارهء مقام شهدا در بهشت آورده است . در اينجا مىتوان به اين نظر دست يافت كه ابن إسحاق جز در مورد پنج آيهء اخيرى كه ذكر شد ، مستقيما به آيات قرآن استناد نجسته وپس از شرح وقايع ، بر أساس مدارك ومنابعى كه جمع‌آورى كرده ، به آيات سورهء آل عمران استشهاد نموده است ، وپس از آن كه با استفاده از منابع خبري ديگر تفصيل وقايع را بيان كرده به آيات قرآن مجيد متوسل مىشود . 6 - چنان كه قبلا هم اشاره شد ، در قرن أول ودوم ، از جملهء كساني كه به جمع ونقل أحاديث واخبار مىپرداخته‌اند ، فقط عدهء معدودى مخصوصا به اخبارى كه به مغازى مربوط بوده است توجه داشته وآن‌ها را جمع‌آورى مىكرده‌اند . نمىتوان كليهء اخبار را به يك چشم نگريست ، واخبار مربوط به مغازى وشرح أحوال پيغمبر أكرم را از نوع اخبار مربوط به احكام وآداب وسننى دانست كه داراى زمينهء تاريخي بوده است . حتى بر خلاف آن ، مىتوان گفت كه اخبار مربوط به مغازى ، پس از توجه به نتيجهء حكمي آن‌ها ، تدريجا به أبواب جهاد وسير وأحيانا به مغازى مجموعه‌هاى حديث راه يافته واز صورت مطلق خبر خارج شده است . همچنين ، بايد اذعان كرد كه تنها مقدار بسيار كمي از اخبار موجود در مجموعه‌هاى حديث ، داراى زمينهء تاريخي است ، وبيشتر أحاديث شامل سخنان يا گفت‌وگوهاى كوتاه پيغمبر أكرم صلعم ، وأحيانا شامل نكات جنبي مربوط به همان أحاديث است . هر چند كه ابن إسحاق در موارد بسيارى ، مانند اخبار مربوط به جنگ أحد ، لفظ حديث را به معناى حكايت وگزارش بكار برده است .

--> ( 1 ) . از انفال ، آيهء 36 ؛ واز آل عمران ، آيهء 86 و 128 ؛ واز سورهء نحل ، آيهء 126 و 127 . آيات مزبور به استثناى آيهء 128 ، از آل عمران ، در صفحات 497 و 646 و 682 سيرت رسول اللّه ، آمده است . ( 2 ) . متن عربى ، ج 3 ، ص 126 . ( 3 ) . در سيرت رسول اللّه ، از ص 695 - 698 ، تفصيل اين اخبار آمده است .